Văn mẫu lớp 12: Suy ngẫm về lời bình ở cuối truyện “Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời”
Trong thiên truyện “Kẻ sĩ”, Nguyễn Công Hoan đã khắc họa một bức tranh sinh động về cuộc sống dưới thời xã hội thực dân nửa phong kiến. Tác phẩm không chỉ để lại ấn tượng sâu sắc bởi những chi tiết miêu tả chân thực, sinh động mà còn gửi gắm nhiều bài học nhân sinh sâu sắc. Một trong số đó chính là lời bình ở cuối truyện: “Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời”.
Lời bình ngắn gọn nhưng hàm chứa nhiều ý nghĩa. Nó phản ánh tâm thế của những kẻ sĩ chân chính trong bối cảnh xã hội bất công, trì trệ. Những kẻ sĩ ấy không cam chịu sống trong cảnh đất nước bị áp bức, dân chúng lầm than. Họ khát khao được cống hiến sức mình để thay đổi xã hội, nhưng lại gặp phải sự cản trở từ chế độ thực dân và sự bảo thủ của những thế lực phong kiến.
Trước nghịch cảnh, những kẻ sĩ không chùn bước. Họ hiểu rằng trách nhiệm của mình là phải giữ vững lập trường, bảo vệ lẽ phải. Họ không lo sợ gian nan, thậm chí chấp nhận cả cái chết nếu cần thiết. Đây chính là sự cứng cỏi, bất khuất mà lời bình muốn nhắc đến.
Tuy nhiên, lời bình cũng nhấn mạnh rằng số phận của kẻ sĩ không do họ tự định đoạt mà phụ thuộc vào “việc của trời”. “Việc của trời” ở đây có thể hiểu là những yếu tố khách quan bên ngoài, như thời cuộc, vận mệnh đất nước. Những yếu tố này có thể tác động đến cuộc đời của những kẻ sĩ, thậm chí dẫn đến cái chết của họ.
Nhưng điều đó không có nghĩa là những kẻ sĩ sẽ đầu hàng số phận. Họ hiểu rằng dù có cứng cỏi đến đâu, họ vẫn có thể gục ngã trước những thử thách quá lớn. Chính vì vậy, họ không lo sợ cái chết, mà chỉ lo không được sống cứng cỏi.
Lời bình ở cuối truyện cũng là một lời nhắn nhủ sâu sắc đến thế hệ trẻ ngày nay. Trong cuộc sống hiện đại, mặc dù không còn chiến tranh hay chế độ áp bức như thời xưa, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, thử thách. Để vượt qua những khó khăn đó, chúng ta cũng cần học tập tinh thần cứng cỏi, bất khuất của những kẻ sĩ.
Chúng ta phải luôn giữ vững lập trường, bảo vệ lẽ phải, không sợ gian nan, thử thách. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải hiểu rằng không phải lúc nào chúng ta cũng có thể làm chủ được số phận của mình. Có những yếu tố khách quan nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta. Điều quan trọng là chúng ta phải cố gắng hết sức, sống không hổ thẹn với bản thân và với xã hội.
Tóm lại, lời bình ở cuối truyện “Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời” là một lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm và sự cứng cỏi của những kẻ sĩ chân chính. Nó cũng là một lời nhắn nhủ đến thế hệ trẻ ngày nay rằng hãy sống không sợ hãi, luôn kiên định với lý tưởng của mình, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào.