Phân tích Bài thơ “Cảnh chiều hôm”
“Cảnh chiều hôm” là một tuyệt tác của nhà thơ Tản Đà, khắc họa bức tranh thiên nhiên đẹp nhưng buồn, thấm đẫm tâm trạng cô đơn và hoài niệm.
Hình ảnh thiên nhiên
Bài thơ mở đầu bằng một khung cảnh chiều tà tĩnh lặng:
> Bên song gió mát, trăng tà,
> Chim bay mỏi cánh về nhà sang sông.
Sự kết hợp giữa “gió mát” và “trăng tà” tạo nên một không gian thơ mộng, nhưng cũng ẩn chứa nét buồn man mác. Những cánh chim bay về tổ sau một ngày kiếm ăn, gợi lên cảm giác về sự trở về, sự đoàn tụ.
Tiếp đến, nhà thơ miêu tả mặt hồ phẳng lặng như tấm gương:
> Nước hồ yên tĩnh như tờ,
> Nắng vàng vắt vẻo trên cành cây khô.
Mặt hồ yên ả như đang ngắm mình trong vẻ đẹp của hoàng hôn. Cành cây khô với ánh nắng vàng vắt vẻo gợi lên hình ảnh của thời gian trôi đi, của sự tàn phai và cô đơn.
Tâm trạng nhà thơ
Đứng trước cảnh chiều hôm đẹp nhưng buồn, nhà thơ không khỏi bồi hồi:
> Lòng buồn nên cảnh cũng ưa,
> Chuông chùa trên đỉnh khói lưa phớt buồn.
Tâm trạng buồn của nhà thơ hòa quyện với cảnh vật, tạo nên một bức tranh đầy cảm xúc. Âm thanh tiếng chuông chùa vọng từ đỉnh núi xa xăm càng làm tăng thêm nỗi cô đơn và hoài niệm.
Bài thơ kết thúc bằng lời than nhẹ của nhà thơ:
> Bâng khuâng như khách tha hương,
> Buồn trông cửa bể chiều sương mờ xa.
Nhà thơ ví mình như một “khách tha hương”, lạc lõng và cô đơn giữa thế gian bao la. Cảnh “cửa bể chiều sương” gợi lên một nỗi buồn vô tận, một nỗi niềm khó tả về sự mất mát và xa cách.
Giá trị nghệ thuật
“Cảnh chiều hôm” là một bài thơ hay, giàu sức gợi nhờ nghệ thuật tả cảnh ngụ tình nhuần nhuyễn. Nhà thơ Tản Đà đã thành công trong việc khắc họa bức tranh thiên nhiên đẹp nhưng buồn, đồng thời thể hiện tâm trạng cô đơn và hoài niệm của mình một cách sâu sắc và cảm động.
Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng nhưng vẫn hàm chứa nhiều tầng ý nghĩa, mang lại cho người đọc nhiều cảm xúc và suy ngẫm. Bài thơ này không chỉ là một bức tranh thiên nhiên mà còn là một tác phẩm nghệ thuật phản ánh những cung bậc tình cảm sâu lắng của con người.