Cảm nhận về Tâm trạng của Chủ thể Trữ tình trong “Chiều hôm nhớ nhà”
Bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà” của Bàng Bá Lân là tiếng lòng day dứt, khắc khoải của một người con xa quê mỗi khi hoàng hôn buông xuống. Viết về nỗi nhớ nhà, nhưng Bàng Bá Lân đã không kể lể hay than vãn, mà gửi gắm chúng vào những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc, nhẹ nhàng mà thấm đẫm chất thơ.
Đọc “Chiều hôm nhớ nhà”, ta bắt gặp ngay một nỗi buồn thấm đượm trong lòng người xa quê:
“Chiều hôm nhớ nhà,
Gió đưa thoảng mát,
Hoa cau rụng trắng,
Tiếng gà xao xác”.
Cảm giác nhớ nhà không chỉ là một nỗi buồn đơn thuần, mà còn là một sự cô đơn, trống trải đến vô cùng. Giữa cảnh chiều dần buông, gió hiu hiu đưa thoảng, cảnh vật nhuốm một màu buồn man mác. Hoa cau rụng trắng như tuyết, tượng trưng cho sự tàn phai của thời gian, cho nỗi nhớ nhà cứ ngày một dài thêm. Tiếng gà xao xác cũng như tiếng lòng người xa quê đang xao động, thao thức.
Nỗi nhớ nhà trong bài thơ không phải là một nỗi nhớ dữ dội, bi lụy mà nhẹ nhàng, lắng đọng:
“Gió đưa thoảng mát,
Hoa cau rụng trắng,
Tiếng gà xao xác,
Bâng khuâng đứng ngắm”.
Tác giả như vô tình đứng ngắm cảnh chiều, nhưng mỗi chi tiết trong bức tranh ấy đều gợi lên trong lòng người xa quê biết bao cảm xúc. Nỗi nhớ nhà cứ thế lặng lẽ len lỏi vào tâm hồn, khiến người ta bâng khuâng, xao xuyến.
Trong nỗi nhớ nhà ấy, có cả một niềm yêu tha thiết với quê hương:
“Nhà tôi ở giữa,
Ngoài xa có ngọn,
Cây đa to trước,
Cây xanh sau nhà”.
Cảnh vật quê hương hiện lên thật bình dị, thân thương. Ngôi nhà nhỏ nằm giữa đồng, cách xa có ngọn núi xanh ngát. Cây đa to trước nhà, cây xanh sau nhà gợi nhớ đến những chiều hè tụ tập trò chuyện dưới bóng râm, những buổi trưa trốn nắng dưới tán lá xanh mát.
Qua bức tranh cảnh vật quê hương, ta cảm nhận được tình cảm sâu nặng của chủ thể trữ tình đối với nơi mình sinh ra và lớn lên. Nỗi nhớ nhà không chỉ là nỗi nhớ về một địa danh, mà còn là nỗi nhớ về gia đình, về những người thân yêu, về cả một tuổi thơ êm đềm.
Bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà” khép lại bằng hai câu thơ đầy cảm động:
“Ngày rồi ngày nhớ,
Mỏi mòn trông ngóng”.
Nỗi nhớ nhà đã trở thành một nỗi niềm day dứt, khiến người ta mỏi mòn trông ngóng ngày được trở về. Tình cảm ấy thật chân thành, sâu sắc, khiến người đọc không khỏi bồi hồi, xúc động.
Qua bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà”, Bàng Bá Lân đã cho ta thấy nỗi nhớ nhà không phải chỉ là một nỗi buồn, mà còn là một tình cảm thiêng liêng, gắn kết con người với quê hương, với cội nguồn. Bài thơ với những hình ảnh giản dị, ngôn từ trong sáng đã chạm đến trái tim của biết bao người con xa quê, khơi dậy trong họ nỗi nhớ da diết về một nơi chốn thân thương.