Ngữ Văn 11: Chân Trời Sáng Tạo Tập 2 – Phần Tác Phẩm
Bài Viết Sáng Tạo: Khám Phá Vẻ Đẹp Câu Ca Dao Mở Đầu Bài “Tràng Giang”
Nhập đề:
Thơ “Tràng Giang” của Huy Cận được mở đầu bằng câu ca dao dân ca quen thuộc, tạo nên một bức tranh thiên nhiên nhuốm buồn, phản chiếu tâm trạng u hoài của tác giả. Hãy cùng khám phá những nét đẹp độc đáo và ý nghĩa sâu xa ẩn chứa trong câu ca dao này.
1. Khung cảnh thiên nhiên u buồn:
“Lòng sông rộng mênh mông không một chiếc đò ngang”
“Không cầu gợi chút niềm mong ước xa xăm”
Câu ca dao phác họa một cảnh sông rộng mênh mông, không một chiếc đò ngang. Không gian mênh mông, tĩnh lặng tạo nên cảm giác xa cách, cô độc. Hình ảnh “không cầu” gợi sự chia cắt, trở ngại, khiến cho nỗi buồn càng sâu lắng hơn.
2. Sự đối lập giữa vẻ đẹp và nỗi buồn:
“Chỉ còn đất với trời với nước”
“Một màu xanh xanh trải mãi đến vô cùng”
Cảnh sông nước hiện lên với màu xanh bạt ngàn, trải dài vô tận. Vẻ đẹp tươi xanh ấy tạo nên một bức tranh thiên nhiên tráng lệ. Tuy nhiên, ngay sau đó, nỗi buồn lại ngập tràn với hình ảnh “một màu xanh xanh”, gợi sự đơn điệu, buồn tẻ và sự cô đơn đến vô tận.
3. Tâm trạng u hoài của tác giả:
Câu ca dao mở đầu bài thơ không chỉ là một bức tranh thiên nhiên, mà còn là lời tự sự của chính tác giả. Cảnh sông mênh mông, thiếu vắng sự sống phản ánh tâm trạng cô đơn, lạc lõng của Huy Cận trong bối cảnh thời cuộc hỗn loạn. Nỗi buồn không một chiếc đò ngang cũng chính là nỗi buồn về cuộc đời, về những ước mơ xa vời không thể thực hiện.
Kết luận:
Câu ca dao mở đầu bài thơ “Tràng Giang” không chỉ là một phương thức tu từ, mà còn nắm giữ một giá trị nội dung sâu sắc. Bức tranh thiên nhiên đẹp mà buồn cùng tâm trạng u hoài ẩn chứa trong đó đã tạo nên một nền tảng vững chắc cho toàn bộ bài thơ, thể hiện nỗi buồn thời đại của Huy Cận và cũng là của biết bao thế hệ người Việt Nam trong những giai đoạn lịch sử đen tối.