Viết văn bản nghị luận về tác phẩm thơ Ngôn chí bài 3
Mở bài:
Trong kho tàng văn học Việt Nam, thơ Ngôn chí mang một vị trí đặc biệt, trở thành tiếng nói tâm tư, hoài bão của các thế hệ sĩ phu. Điển hình là “Ngôn chí bài 3” của Nguyễn Trãi, một tác phẩm chứa đựng cả nỗi đau thời thế lẫn khát vọng của một bậc trượng phu.
Thân bài:
1. Niềm đau trước thời cuộc loạn lạc:
* Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh “Nước biếc non xanh” – biểu tượng của thiên nhiên tươi đẹp.
* Tuy nhiên, ngay sau đó, sự tương phản mạnh mẽ xuất hiện: “Tình thương nỗi thảm sầu thương”, “Loạn lạc bốn phương”.
* Nhà thơ đau xót chứng kiến cảnh đất nước chìm trong loạn lạc, nhân dân lầm than.
2. Khát vọng giúp đời, cứu nước:
* Nguyễn Trãi không chỉ than thở mà còn thể hiện khát vọng sâu xa của mình:
* “Tài tử gặp thời loạn lạc thế”, “Dọc ngang trong bốn bể năm châu”.
* Nhà thơ mong muốn được ra tay giúp đời, giải cứu đất nước khỏi cảnh binh đao.
* Khát vọng ấy cháy bỏng, nhưng cũng tràn đầy sự bi tráng:
* “Đường mây ngàn dặm thẳng chẳng ngờ”, “Non xa trọn kiếp mấy khi về”.
* Nhà thơ hiểu rằng con đường thực hiện hoài bão sẽ đầy chông gai và có thể phải trả giá bằng cả tính mạng.
3. Bi kịch của người anh hùng cô đơn:
* Mặc dù mang trong mình hoài bão lớn, Nguyễn Trãi lại cảm thấy cô đơn, lạc lõng trong thời cuộc:
* “Tôi bỗng ôm gươm đi khắp đất”, “Hành trình xa dễ mấy mươi năm”.
* Nhà thơ lang thang khắp nơi, tìm kiếm nơi dụng võ nhưng không tìm được.
* Bi kịch này xuất phát từ sự bất lực của một cá nhân tài năng trước vận mệnh đất nước.
4. Cảm hứng từ tư tưởng Nho giáo và Đạo Phật:
* Trong bài thơ, ảnh hưởng của tư tưởng Nho giáo và Đạo Phật thể hiện rõ nét:
* Từ quan niệm “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” đến sự trân trọng thiên nhiên, sự vô thường của cuộc đời.
* Tư tưởng này vừa hun đúc khát vọng nhập thế của Nguyễn Trãi, vừa khiến ông chấp nhận sự cô đơn, đau khổ.
Kết bài:
“Ngôn chí bài 3” của Nguyễn Trãi là một tuyệt tác thể hiện both nỗi đau thời cuộc và khát vọng cao cả của một bậc trượng phu. Qua tác phẩm, ta hiểu được bi kịch của người anh hùng cô đơn trong thời loạn. Đến nay, bài thơ vẫn mang giá trị bền vững, tiếp thêm sức mạnh và sự khích lệ cho những ai mang trong mình hoài bão lớn và sự quan tâm đến vận mệnh đất nước.